กะปิกุ้ง

กะปิเป็นเครื่องปรุงรสที่สำคัญคู่ครัวไทยมาช้านาน คนปักษ์ใต้เรียกกะปิว่า “เคย” กะปิที่มีชื่อเสียงในภาคใต้คือ กะปิกุ้งจากเกาะยอ เกาะยอมีสภาพพื้นที่เป็นเกาะขนาดเล็ก มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเนินเขา ล้อมรอบด้วยทะเลสาบสงขลา ประกอบไปด้วยน้ำจืด และน้ำเค็ม ผสมกันจึงเกิดเป็นน้ำกร่อย และที่ราบติดชายฝั่งทะเลเป็นที่อยู่อาศัย ทำให้ชาวเกาะยอมีอาชีพการทำกะปิกุ้ง ภูมิปัญญาการทำกะปิของชาวเกาะยอ ชาวเกาะยอสืบทอดภูมิปัญญาในการทำกะปิจากบรรพบุรุษ มาสองชั่วอายุคน ราวร้อยปีเศษ เนื่องจากเมื่อก่อนมีลูกกุ้งจำนวนมาก ทำให้เกิดความคิดในการถนอมอาหารขึ้น จึงเกิดการทำกะปิจากลูกกุ้ง เพื่อให้อาหารมีรสชาติกลมกล่อม และสามารถนำไปประกอบอาหารได้หลายชนิด อยู่คู่คนใต้มาเป็นเวลานาน ในอดีตชาวเกาะยอสามารถหาวัตถุดิบจากทะเลรอบเกาะได้ ต่อมาเมื่อมีการก่อสร้างท่าเรือน้ำลึก กระชังปลา และโฮมสเตย์เป็นจำนวนมาก ทำให้คุณภาพน้ำเปลี่ยนไปไม่มีลูกกุ้งเหมือนเดิม จึงต้องซื้อลูกกุ้งจากชาวประมงหัวเขาแดง ที่อยู่บริเวณปากทะเลสาบสงขลาต่ออ่าวไทย โดยชาวประมงหัวเขาแดงจะนำลูกกุ้งมาขาย นำมาล้างน้ำ 3 ครั้ง คัดเอาลูกกุ้งและสิ่งเจือปนออก แล้วจึงนำมาคลุกเกลือ โดยจะใช้ปริมาณกุ้ง 10 กิโลกรัม ต่อปริมาณเกลือ 1 กิโลกรัม นำไปตากแดดประมาณครึ่งวัน แล้วนำมาตำหรือบดด้วยเครื่องเสร็จแล้วนำใส่โอ่งประมาณ 2-3 วัน จึงเอาออกมาตากแดด ตำหรือบดแล้วใส่โอ่งให้ได้ 3 ครั้ง จึงจะหมักในโอ่งประมาณ 3 เดือน